Sa abangan ng dyip

SA ABANGAN NG DYIP

anong init yaong paglalakad

sa tanghaling tapat nakababad

sa banas, buti't di naghuhubad

subalit ano nang nakalahad

sa abangan ng dyip ay papara

tumigil muna't aking nabasa

ang nakasulat sa karatula

na talaga namang kakaiba

sapagkat doon ay may dinugtong

na ibang iba ang nilalayon

paano kaya makakabangon

kung karne'y titigilang malamon

kayganda niyon pag naunawa

tugon daw iyon sa klima't sigwa

tulong sa kalikasan at bansa

aba'y anong gandang halimbawa

may kalaliman kung intindihin

ngunit esensya'y ating kapain

na may iba tayong iisipin

na kalikasa'y alagaan din

tigilan ang pagkain ng laman

ng hayop at maging vegetarian

gulay at isda'y sapat din naman

upang mapalakas ang katawan

- gregoriovbituinjr.

02.19.2022

Luntiang lungsod

LUNTIANG LUNGSOD

asam ko'y luntiang kalunsuran

mapuno at masarap tirahan

may maayos na kapaligiran

maraming tanim ang kalikasan

kulay-lunti ang buong paligid

payapa ang kasama't kapatid

walang sa dilim ay binubulid

kapanatagan sa diwa'y hatid

mamamayan doo'y mahinahon

ang mga batas ay naaayon

hanging kaysarap, walang polusyon

basura'y sa tama tinatapon

lunti't walang pagsasamantala

ng tao sa tao, anong ganda

ng buhay ng mga magsasaka,

ng dukha't obrero, at iba pa

sa ganyang lungsod, sinong aayaw

kung di maalinsangaw ang araw

kung payapang mamuhay, gumalaw

kung paligid, malinis, malinaw

lipunang lunti at makatao

na ipinaglalabang totoo

sana'y makatahan sa ganito

sa lungsod na pinapangarap ko

- gregoriovbituinjr.

02.19.2022

Sa araw ng Hustisyang Panlipunan

SA ARAW NG HUSTISYANG PANLIPUNAN

World Day of Social Justice ang a-bente ng Pebrero

marapat lang alalahanin ang araw na ito

tulad ng isa pang mahalagang araw sa mundo:

ang Daigdigang Araw ng Karapatang Pantao

lalo't marami nang inhustisya ang nagaganap

na ang mga biktima'y pawang mga mahihirap

tulad ng pagtakbo ng mga trapong mapagpanggap

at tulad sa pagpaslang sa dukha sa isang iglap

nahan ang hustisya, sa araw na ito'y itanong

bakit mga inosente'y nilagay sa kabaong

bakit sa pagpaslang, tuwang-tuwa ang mga buhong

mga ina'y nagsiluha, humihingi ng tulong

"ang hustisya ay para lang sa mayaman," kainis

isa man itong katotohanang walang kaparis

alalahanin natin ang World Day of Social Justice

hustisya'y dapat kamtin, di ito dapat Just-TIIS

- gregoriovbituinjr.

02.18.2022

Bakit bawal magkasakit?

BAKIT BAWAL MAGKASAKIT?

pag may sakit ka'y di na papansinin

lalayuan ka na lang nilang kusa

tila ba wala ka nang kayang gawin

kundi sa maghapon ay tumunganga

tingin na sa iyo'y namamalimos

ng awa upang makabiling gamot

at batid nilang wala kang panggastos

di ka na pansin, ikaw na'y nalimot

iyan ang masaklap na sasapitin

ng tulad kong may sakit sa kabila

ng katapatan mo sa adhikain

na sadyang tagos sa puso mo't diwa

maliban kung may hawak kang tungkulin

nagagampanan ang misyong dakila

ah, subalit kung pabigat ka lang din

turing sa iyo'y wala ka na, wala

nabuhay na puno ng sakripisyo

ngunit sa gawain ay nagkasakit

nabuhay na niyakap ang prinsipyo

na sa puso't diwa mo'y nakaukit

may sakit ka na, walang pakinabang

ah, magpagaling ka na lang sa bahay

turing sa iyo'y pabigat ka na lang

marami kang kapalit, mas mahusay

tulad ka ng T.V. o radyong sira

di ka aayusin, papalitan ka

para ka nang kagamitang naluma

di na aayusin, papalitan na

kaya sa atin, bawal magkasakit

kaya dapat manatiling malusog

ang katawan ay alagaang pilit

at sa trabaho'y huwag pabubugbog

kung may magmalasakit, ay, mabuti

may kasangga kang nagpapahalaga

ngunit huwag kang basta mawiwili

pagkat bihira lang ang tulad niya

- gregoriovbituinjr.

02.18.2022

Pagninilay

PAGNINILAY

nakatitig muli sa kawalan

at pulos pagninilay na naman

sana'y di mapunta sa kangkungan

ang ginagawa para sa bayan

patuloy na itinataguyod

ang pangarap ng mananaludtod

isang lipunang kalugod-lugod

para sa dalita't kumakayod

tunay na lipunang makatao

na iginagalang ang proseso

walang pagpaslang doon o dito

karapatan ay nirerespeto

mayroong panlipunang hustisya

sa lahat ng namatayang ina

yaong maysala'y makulong sana

para sa kapakanan ng masa

sa mga nagtatanim ng palay,

puno, bakawan, o kaya'y gulay

tamang subsidyo yaong ibigay

upang may dignidad na mabuhay

lipunang makatao'y itayo

at karahasan ay mapaglaho

paggagalangan ang tinutungo

kaya prinsipyo'y di isusuko

- gregoriovbituinjr.

02.18.2022

Bawal umihi dito

BAWAL UMIHI DITO

"Bawal umihi dito!"

ayon sa karatula

multa'y sanlibong piso

baka matulala ka

kung ikaw ay maysakit

dapat alam kung saan

iihi lalo't sirit

sa pantalon na naman

pader kasi'y papalot

o sa ihi papanghi

kaya di tinutulot

na sa pader umihi

kung di mo na matiis

sasabog na ang pantog

umihi ng mabilis

kung mahuli ka'y durog

huwag ka lang pahuli

lalo't salbaheng mama

pag-ihi'y di na libre

sa multa'y matulala

- gregoriovbituinjr.

02.17.2022

Ang maging tinig

ANG MAGING TINIG

"The least I can do is speak out for those who cannot speak for themselves." ~ ayon sa pabalat ng isang kwadernong ginagamit ko

anong ganda ng tinuran sa isa kong kwaderno

binili ko iyon dahil sa pabalat, tanda ko

kaylapot ng paninindigan, kaygandang prinsipyo

tinig niya'y para sa walang tinig sa bayan ko

parang ako, isang sagad-sagaring aktibista

sa mahabang panahon ay naging boses ng masa

di sa Kongreso o Senado kundi sa kalsada

na sa mga rali'y pinagsasalitang talaga

pagkat tungkulin ko bilang sekretaryo heneral

ng ilang organisasyon, sa diwa ko'y nakintal

sa init man ng araw, patuloy sa pagpapagal

lalo't sa poder o pader, dukha'y di nakasandal

magpapatuloy akong isang mabangis na tinig

para sa mga dukha't api nang magkapitbisig

ipapakita ang marangal na prinsipyo't tindig

pagbabago man ng sistema'y lumabas sa bibig

isa itong pagtaya o commitment ko sa madla

ang maging tinig ng mga di makapagsalita

ang maging boses ng mga inapi't mahihina

ang kanilang isyu'y sasabihin o itutula

- gregoriovbituinjr.

02.17.2022

Ipanalo ang atin

IPANALO ANG ATIN

ipanalo ang atin

na lider na magaling

plataporma n'ya'y dinggin

namnamin at isipin

pinanday ng panahon

ang lider nating iyon

na tatanggal paglaon

sa kontraktwalisasyon

pakinggang magsalita

ang lider-manggagawa

na ang inaadhika

kabutihan ng madla

dala n'yang pagbabago'y

pangmasa, pang-obrero

na hangaring totoo'y

lipunang makatao

Ka Leody de Guzman

para sa panguluhan

ipanalo't ilaban

para sa sambayanan

- gregoriovbituinjr.

02.16.2022

Palaisipan

PALAISIPAN

palaisipan

aking aliwan

nagpapagaan

sa pakiramdam

tanong, alamin

iyong basahin

sagot, isipin

mabubuo rin

banoy, agila

sayaw, lambada

dilag, dalaga

misis, asawa

isda ay dilis

gulay, kamatis

tubigan, batis

kutis, makinis

may isang salot

kayhabang buntot

amoy maantot

lagim ang dulot

palaisipan

tayo'y maglibang

nakakagaan

ng pakiramdam

- gregoriovbituinjr.

02.16.2022

Lasbat nat dalis

LASBAT NAT DALIS

laspag nga ba ang dilis

nang ito'y humagibis

tumalon at nagburles

sa ilog na malinis

o malawak na batis

ayokong magmalabis

sa paggawa ng hugis

di man gayon katulis

ako pala'y mabilis

napasagot si misis

minsan paalis-alis

na maganda ang bihis

hanap ay mangga't atis

paborito ng buntis

na pagsinta'y kaytamis

problema'y napapalis

ulam ko man ay dilis

at sawsawan ay patis

sa pila man magtiis

ako'y lasbat nat dalis

- gregoriovbituinjr.

02.16.2022

Tungkulin para sa kinabukasan

TUNGKULIN PARA SA KINABUKASAN

patuloy nating pangalagaan ang kalikasan

na mahalagang tungkulin ng bawat mamamayan

sapagkat isa lang ang daigdig nating tahanan

kaya kinabukasan nito'y ating paglaanan

ang pangangalaga sa mundo'y huwag ipagkait

sa susunod na henerasyong mabuhay nang sulit

di tayo kailangan ng kalikasan subalit

kailangan natin ang kalikasan, aba'y bakit?

isa iyang katotohanang tumagos sa puso

ng mga katotong sa klima nga'y nasisiphayo

dahil sa climate change, maraming isla'y maglalaho

balintuna, tataas ang tubig, lupa'y natuyo

walang makain kahit nagtanim na magsasaka

lalo't tumindi ang bagyo't kayraming nasalanta

pagsunog ng fossil fuel at coal ay tigilan na

sagipin ang masa mula sa nagbabagong klima

halina't ating pangalagaan ang kalikasan

huwag gawing basurahan ang dagat at lansangan

kapitalismong sanhi nito'y dapat nang palitan

at magandang bukas para sa masa'y ipaglaban

- gregoriovbituinjr.

02.15.2022

Liberty

LIBERTY

ang puso ko'y lumulukso

kapag nakikita kita

O, tunay kang pag-ibig ko

rosas kitang anong pula

sa Araw ng mga Puso

nais kong makapiling ka

ikaw ang tanging kasuyo

at minumutyang talaga

sa iyo lang narahuyo

itong makata ng masa

hiling sana'y di maglaho

ang iwi nating pagsinta

Kalayaan o Liberty

o Freedom o Kasarinlan

tangi kitang binibini

ng puso't kinalulugdan

Liberty ng aking buhay

Kalayaan man ang asam

Freedom man ang aking pakay

Kasarinla'y makakamtan

Happy Valentine's Day sa'yo

mahal, iniibig kita

tandaang ako'y narito

lagi para sa'yo, sinta

- gregoriovbituinjr.

02.14.2022

Tanging handog

TANGING HANDOG

regalo ko kay misis ay halamang hugis-puso

tanging handog sa iniibig ko ng buong-buo

"Hoya" raw ang tawag dito sa tanim ng pagsuyo

na ididilig ko'y pagsinta nang lalong lumago

pagmamahal ay nadarama sa tangi kong mutya

kaya nagtutulungan kami ng aking diwata

anumang sigwa o suliranin man ang magbadya

magsisikap na tunay upang kamtin ang adhika

Araw ng mga Puso'y anibersaryo ng kasal

sa civil wedding sa Tanay, alaalang dumatal

pang-apat na anibersaryo, ganyan na katagal

kaya tanim na hugis-puso ang handog sa mahal

Maligayang Araw ng mga Puso, aking sinta

at magkasama nating nilulutas ang problema

at sa anibersaryo ng ating kasal, O, sinta

tanging masasabi'y magpatuloy tayo tuwina

upang hubugin ang asam nating kinabukasan

upang pagsinta'y manatili sa kasalukuyan

upang hinaharap ay atin ding mapaglaanan

upang magiging anak at apo'y mapaghandaan

- gregoriovbituinjr.

02.14.2022

Leyon sa talampas

LEYON SA TALAMPAS

tila kami'y leyon sa talampas

mukhang mahina ngunit malakas

iniisip lagi'y pumarehas

at itayo ang lipunang patas

ganyan naman talaga ang tibak

kasangga ng api't hinahamak

na trosong bulok ay binabakbak

na trapong bugok ay binabagsak

di manhid sa mga nangyayari

sa mga isyu ng masa'y saksi

nilalabanan ang trapong imbi

at sa kalsada'y laging kasali

asam ay tunay na pagbabago

para sa kapwa dukha't obrero

na upang maging totoong tao

lubus-lubusin ang sosyalismo

pagpupugay sa nakikibaka

upang mabago na ang sistema

durugin ang trapo, dinastiya

hari, pari, burgesya, pasista

tayo man ay leyon sa talampas

hinuhubog ay magandang bukas

nasa isip lagi'y pumarehas

at itayo ang lipunang patas

- gregoriovbituinjr.

02.14.2022

Tigatlo

TIGATLO

di man planado ngunit minsan ito'y nagagawa

sa bawat araw nakakatha ng tigatlong tula

marahil dahil sa buhay na ito'y naasiwa

kaya may kuro-kuro sa napagdaanang sigwa

bigay ko sa mga pamangkin ay tigatlong prutas

langka, pinya, pakwan, rambutan, kalumpit, bayabas

madalas magkwentuhan habang ngata'y sinigwelas

pakikisamang tulad ng alak mula sa ubas

tigatlong rosas tanda ng pagsinta sa maybahay

o kaya sa kasintahang minamahal mong tunay

pinagbibigyan ang kaibigan ng tatlong tagay

habang hagilap sa putik ay tatlong gintong lantay

sa triyanggulo'y kita mo agad ang tatlong sulok

ngunit paano ba mababaligtad ang tatsulok

na marapat lang nating gawin lalo't nasa rurok

ang trapong bugok, ah, ilagay ang dukha sa tuktok

- gregoriovbituinjr.

02.13.2022

Ang nawawalang kwintas

ANG NAWAWALANG KWINTAS

binasa ko'y kwentong "The Necklace" ni Guy de Maupassant

sa isang piging, ang mag-asawa'y naimbitahan

dahil sa garbo, kwintas sa kumare ang hiniram

matapos ang piging, kwintas ay nawalang tuluyan

hanap, hanap, kung saan-saan na sila naghanap

di makita, nagpasyang palitan ito ng ganap

tiningnan ang presyo nito, anong mahal, kaysaklap

ilang taon ding mag-iipon, sadyang kandahirap

mag-asawa'y napilitang kumayod ng kumayod

kamay na'y nagkalipak at sapatos na'y napudpod

araw-gabing trabaho, nag-ipon, nagpakapagod

umabot ng ilang taon ang buhay na hilahod

trabaho ng trabaho nang kwintas ay mapalitan

upang mabili lamang ang gayong kwintas din naman

dapat mabayaran ang nasabing pagkakautang

nang pamilya nila'y di malagay sa kahihiyan

hanggang kunin ng may-ari ang kwintas na nasabi

at nakitang namayat ang nanghiram na kumare

hanggang pinagtapat niya ang tunay na nangyari

kwintas ay nawala't pinag-iipunang matindi

sabi ng may-ari ng kwintas, bakit nagkagayon

nagpakahirap ka sa loob ng maraming taon

na kung pinagtapat lang sana ang nangyari noon

ay agad nabatid na puwet ng baso lang iyon

biro mo, nabubuhay upang mapalitan lamang

ang kwintas na nawala, anong laking pagkukulang

di namalayang ilang taon pala ang nasayang

isang palad na buhay nila'y nagkawindang-windang

- gregoriovbituinjr.

02.13.2022

* litratong kuha ng makatang gala mula sa aklat na The Story and Its Writer, Fifth Edition, pahina 976

Sticker

STICKER

bumili ako ng dalawang sumbrero kahapon

sa Quiapo, singkwenta pesos lang ang isa niyon

upang dikitan ko ng sticker, ito ang layon

upang sa bawat kong pagbiyahe'y masuot iyon

upang mabasa ng sinumang makasalubong ko

na tumatakbong pangulo'y isang lider-obrero

at kaharap sa dyip at M.R.T.'y mabasa ito

may kandidatong manggagawa sa pagkapangulo

kaya pagdating sa bahay, ito'y agad nilabhan

sa Surf powder ay dalawang oras binabad naman

binanlawan ko't piniga, nilagay sa sampayan

magdamag pinatuyo, kinuha kinabukasan

imbes pagkain, pera'y ibinili ng sumbrero

bilang aking pagtaya at ambag sa kandidato

ng uring manggagawang tumakbong pagkapangulo

ako sa kanya'y nagpupugay ng taas-kamao

ambag ko sa kampanya'y batay lang sa kakayanan

lalo't kumikilos pa ring buong panahong pultaym

di man sapat ang pera sa bulsa, may kakayahang

itaguyod ang ating kandidato sa halalan

- gregoriovbituinjr.

02.12.2022

#ManggagawaNaman

#KaLeodyDeGuzmanforPresident

Utang

UTANG

ayokong mabuhay upang magbayad lang ng utang

lalo sa buwanang hulog, lalo't loan sharks pa naman

hangga't kaya kong di mangutang ay di mangungutang

lalo't di ko alam paano iyon mabayaran

hulog ng hulog sa interes imbes sa prinsipal

ito ang maling sistema sa utang na nakintal

kumikita pa lang sa interes, anong garapal

na sistemang nakakatigagal, para kang kupal

ang interes ba'y bayad sa iyong pang-aabala

kaysa direktang bayaran ang utang mo talaga

sa ganyan yaong loan sharks tumutubo't kumikita

sistema ng mga talagang nagsasamantala

kung ako'y may utang, babayaran ko lang ang utang

'yung mismong prinsipal na utang, nang di mabigatan

bakit babayaran ang interes na di inutang

ginawa ang gayong sistema nang makapanlamang

mangungutang lang ako kung talagang emergency

lalo't buwis-buhay, kalusugan na'y binibili

pambayad sa ospital, sa gamot, sa mga bwitre

isasangla ang kaluluwa sa mga salbahe

- gregoriovbituinjr.

02.12.2022

Sa pagkalagas ng pakpak

SA PAGKALAGAS NG PAKPAK

saan susuling kung ako'y nalagasan ng pakpak

at di na mabatid bakit sa putikan nasadlak

tiningnan ko ang lipunan, bakit may hinahamak

bakit dukhang kaysipag ay gumagapang sa lusak

di naman katamaran ang sanhi ng luha't dusa

bakit mahirap ang masisipag na magsasaka

na madaling araw pa nga'y nasa kabukiran na

upang tingnan ang tanim nilang alaga tuwina

walong oras sa pagtatrabaho ang manggagawa

madalas pang mag-overtime, sahod kasi'y kaybaba

ngunit bakit naghihirap ang kawal ng paggawa

binabarat kasi ang sahod nilang kaysipag nga

kapalaran nga ba iyang sanhi ng paghihirap?

ika nga ng pastor, mapapalad ang naghihirap!

populasyon ba ang sa hirap ay nagpalaganap?

mangmang ba ang dukha kaya di sila nililingap?

payo ng isang guro, pag-aralan ang lipunan

bakit laksa'y naghihirap at may ilang mayaman

ah, bakit nga ba may iskwater sa sariling bayan

pribadong pag-aari nga'y ugat ng kahirapan

magsasaka'y walang masarap na kaning masandok

dalagang bukid ay sa pagpuputa inaalok

bakit ba kayraming taong sa hirap nakalugmok

ika nga, panahon nang baligtarin ang tatsulok

lagas man ang aking pakpak, dapat pa ring kumilos

upang baguhin ang kalagayang kalunos-lunos

ngunit wala tayong maaasahang manunubos

kundi sama-samang pagkilos ng mga hikahos

sa gayon ay mapapanumbalik ang mga pakpak

muli tayong babangon mula sa pagkapahamak

upang makalipad sa himpapawid na malawak

at ang bulok na sistema'y tuluyang maibagsak

- gregoriovbituinjr.

02.12.2022

Sagipin ang daigdig

SAGIPIN ANG DAIGDIG

nasaan na ang tinig

ng panggabing kuliglig

di na sila marinig

sa aba kong daigdig

kalbo ang kabundukan

sanhi raw ay minahan

puno sa kagubatan

pinutol nang tuluyan

kaya maitatanong

ano bang nilalayon

anong isinusulong

kung masa'y nilalamon

kaygandang daigdigan

ay ginawang gatasan

bakit ba kalikasan

ay nilalapastangan

na sa ngalan ng tubo

nitong poong hunyango

wawasakin ang mundo

para sa pera't luho

dapat daw pagtubuan

ang mga kagubatan

buhay ng kalikasan

ay pagkakaperahan

hangga't kapitalismo

ang sistema sa mundo

ay lalamunin tayo

hanggang sa mga apo

pakinggan n'yo ang tinig

tayo'y magkapitbisig

sagipin ang daigdig

na puno ng pag-ibig

- gregoriovbituinjr.

02.11.2022