Panlapi't salitang ugat

PANLAPI'T SALITANG UGAT

HUWAD ba ang salitang ugat ng HUWARAN?

ULID ba o ULIR pagdating sa ULIRAN?

tiyak na TIPON ang ugat ng KATIPUNAN

at LIPON ang salitang ugat ng LIPUNAN

salitang ugat ba'y inimbentong salita?

salin ng Ingles na rootword sa ating wika?

sunod ba tayo sa gramatikang banyaga?

o may sarili't panuntunang balarila?

salitang ugat pag nilagyan ng panlapi

tiyak kahulugan na'y magbabagong uri

sa unaha'y unlapi, sa gitna'y gitlapi

halimbawa sa itaas nama'y hulapi

lagyan mo ng panlapi ang salitang SAMPAY

MAGSAMPAY, NAGSASAMPAY, SAMPAYAN, SINAMPAY

lahat ng panlapi nga'y nagamit mong tunay

depende sa panahon ang panlaping taglay

ganyan umiinog ang ating gramatika

panlapi't salitang ugat, pinagsasama

pabago-bago ma'y unawa mo talaga

nababatid ang sayusay o retorika

- gregoriovbituinjr.

07.21.2023

Sa ika-50 anibersaryo ng pagkamatay ni Bruce Lee

SA IKA-50 ANIBERSARYO NG PAGKAMATAY NI BRUCE LEE 

07.20.2023

bata pa'y napanood ko na siya

sa lima niyang gawang pelikula

The Big Boss at Fist of Fury talaga

Way of the Dragon, Enter the Dragon pa

pati ang di natapos na Game of Death

bantog siyang martial artist subalit

namatay siya sa gabing pusikit

sa kama niyong artistang marikit

ngunit pelikulang kinagiliwan

ng madla'y sadyang walang kamatayan

aiya'y naging imortal at huwaran

ng mixed martial arts sa kasalukuyan

isa si Ip Man sa kanya'y nagturo

ng wing chun ku, kaydakilang guro

ngunit turo nila'y di maglalaho

na kumalat sa iba't ibang dako

ang Jeet Kune Do ay tinatag niya rin

na kung aaralin ko'y didibdibin

tinipon ang kanyang mga sulatin

Tao of Jeet Kune Do ay sinaaklat din

mabuhay ka, Bruce Lee, sa iyong ambag

isa kang moog na sadyang matatag

sa pelikula't librong nailimbag

reputasyon mo'y di na matitinag

- gregoriovbituinjr.

07.20.2023

* BRUCE LEE - November 27, 1940 - July 20, 1973

Di ako umaasa

DI AKO UMAASA

di ako umaasa sa anumang gantimpala

basta ako'y kikilos para sa obrero't dukha

magandang gantimpala na kung kamtin ang ginhawa

dahil lipunang makatao'y natayo nang sadya

di ako umaasang mayroong premyong salapi

basta tuloy ang kilos para sa bayan at uri

basta maibagsak ang mapang-api, hari't pari

maitayo'y lipunang patas, walang naghahari

di ako umaasa sa sinumang manunubos

na di darating, kundi ang sama-samang pagkilos

ng uring manggagawa, inapi't naghihikahos

labanan ang mapagsamantala't mapambusabos

walang gantimpala kundi makataong sistema

ang matayo para sa kinabukasan ng masa

guminhawa ang nakararami, di lang burgesya

sa pag-unlad dapat walang maiwan kahit isa

- gregoriovbituinjr.

07.19.2023

Pagkasaid

PAGKASAID

nasasaid din ba ang haraya

kaya minsan ay di makatula?

may panahon ding nakatulala

sa kawalan, walang bungang diwa?

madalas tumitig sa kisame

butiki'y nakitang nagbabate

nang biglang dumapo'y kalapati

naroong kasama'y kulasisi

ano na ngayon ang iisipin

kung ang utak ay di pipigain

haraya'y wala sa toreng garing

wala rin sa pusaling maitim

baka dapat magpahinga muna

pagkat diwa't katawa'y pagod na

baka naman bukas ng umaga

haraya'y bumalik, nagdurusa

- gregoriovbituinjr.

07.17.2023

Bawat tula ko'y piraso ng aking buto

BAWAT TULA KO'Y PIRASO NG AKING BUTO

bawat tula ko'y piraso ng aking buto

bawat katha'y tipak ng buong pagkatao

ang tula ko'y ako, ng aking pagkaako

sapul pagkabata hanggang aking pagyao

sumasagad sa buto, bungo'y nagdurugo

maitula lang ang nadaramang siphayo

bayo sa dibdib ay damang nagpapadungo

mga pilay sana'y gumaling na't maglaho

nang minsang madapa, nadama'y napilantod

animo'y nadurog ang aking mga tuhod

tila apektado rin ang aking gulugod

pati bawat kataga, saknong at taludtod

nadama kong napilayan akong matindi 

kaya pati sa pagkatha'y di mapakali

puso't diwa'y nayanig, sa dusa'y sakbibi

tulad ng pagtulang lumbay lagi ang saksi

patuloy akong kakatha ng tugma't sukat

may pilay man yaring pulso sa pagsusulat

sakaling tula ko'y binasa't dinalumat

tangi kong masasabi'y salamat sa lahat

- gregoriovbituinjr.

07.16.2023

Pag-amin

PAG-AMIN

inaamin ko, pangit talaga akong tumula

kaya mga nagbabasa't nagla-like ay bihira

di tulad ni makatang Glen at iba pang makata

madalas tumula't kaygaling talagang kumatha

minsan ngang magkita kami ni kasamang Marcelo

tanong niya'y bakit di nila-like ng kolektibo

ang mga tula ko, ayos lang iyon, ang sabi ko

ang mahalaga, sa pagkilos ay patuloy tayo

sinabi ni Pilosopo Tasyo'y gamit ko ngayon

na habang kausap si Ibarra'y nagsulat noon

nang di raw para sa kanyang mga kahenerasyon

sinulat sa baybayin, babasahin daw paglaon

mahalaga ngayon, sarili'y bigyan ng halaga

humaharap sa mundo ng taasnoo talaga

kahit tula ko'y tinuturing nilang walang kwenta

bagamat bawat tula'y tulay ko tungo sa masa

kaya pinagtutuunan ko na lang ay mensahe

para sa uri, para sa bayan, di pansarili

tuloy sa pagkatha kahit pa nila isantabi

o isuka ang aking tula, anong aking paki

napapangitan man sila sa aking tugma't sukat

ito ang aking paraang magbahagi sa lahat

bihira mang may mag-like, at tula ko'y inaalat

ay pinagbubutihan ko pa rin ang pagsusulat

- gregoriovbituinjr.

07.16.2023

Ang sosyalismo ay dagat

ANG SOSYALISMO AY DAGAT

anang isang kasama, ang sosyalismo ay dagat

walang nagmamay-ari, nakikinabang ay lahat

iyan din ang pangarap ko't adhika sa pagmulat

sa kapwa, uri't bayan, lasa man ay tubig-alat

di tulad ngayon, inangkin na ng mga kuhila

sa ngalan ng tubo, ang laksang bagay, isla't lupa

silang di nagbabayad ng tamang lakas-paggawa

at nagsasamantala sa obrero't maralita

sinong nais magmay-ari ng buong karagatan

marahil wala, pagkat di nila ito matirhan

baka naman may nagnanais na ito'y bakuran

upang yamang dagat ay kanilang masolo naman

sinong gustong may nagmamay-aring iilang tao

sa isang malawak na lupa dahil sa titulo

habang katutubo'y nakatira na noon dito

inagawan sila ng lupa ng mapang-abuso

mga pribilehiyo'y nasa mga nag-aari

yaman ng lipuna'y nasa burgesya, hari't pari

inapi ang tinuringang nasa mababang uri

ugat nga ng kahirapa'y pribadong pag-aari

kaya dapat nating ipagwagi ang sosyalismo

at itayo ang lipunang talagang makatao

di na korporasyon ang mananaig na totoo

kundi kolektibong pagkilos ng uring obrero

- gregoriovbituinjr.

07.16.2023

* litrato mula sa google

Payak na pamumuhay

PAYAK NA PAMUMUHAY

payak lamang ang buhay naming tibak na Spartan

lalo't patuloy na nakikibaka sa lansangan

talbos ng kangkong at tuyong hawot man itong ulam

pinapapak man ng lamok, at banig ang higaan

kaming tibak na Spartan ay nariritong kusa

upang depensahan ang dukha't uring manggagawa

laban sa mga gahaman at mapang-aping linta

na nakikinabang sa dugo't pawis ng paggawa

patuloy naming hinahasa ang aming kampilan

at isipan at pinag-aaralan ang lipunan

bakit laksa'y naghihirap at mayama'y iilan

paano mababago ang bulok na kalagayan

sariling kaginhawahan ay di namin adhika

kaya pagpapayaman ay di namin ginagawa

nais naming dukha'y sabay-sabay na guminhawa

kaya aming itatayo'y lipunang manggagawa

- gregoriovbituinjr.

07.15.2023

Kwento - Isalin ng KWF sa sariling wika ang mga batas upang madaling maunawaan ng masa

ISALIN NG KWF SA SARILING WIKA ANG MGA BATAS UPANG MADALING MAUNAWAAN NG MASA

Maikling kwento ni Gregorio V. Bituin Jr.

Nasa korte ang ilang lider-maralita at doon ay ipinagtatanggol nila ang kanilang paninirahan sa lupang ilang dekada na nilang tahanan.

Nagkaroon kasi ng maling interpretasyon sa pagkakasalin ng blighted land, na ayon sa Republic Act 7279 o Urban Development and Housing Act of 1992, sa Section 3, Definition of Terms, na ang nakasulat: “(c) “Blighted lands” refers to the areas where the structures are dilapidated, obsolete and unsanitary, tending to depreciate the value of the land and prevent normal development and use of the area.” 

Naisalin naman ang iyon sa ganito: “c) Tinutukoy na “blighted lands” yaong mga lugar na kung saan ang mga nagpapababa sa halaga ng lupa at humahadlang sa normal na paggamit at pagpapaunlad ng nasabing lugar.” Makikita ang nasabing pagkakasalin sa kawing na https://pagbangon.blogspot.com/2009/11/udha-tagalog-version.html. 

“Nang maisabatas ang UDHA, o iyang Lina Law, ay agad naming ipinasalin kay Pareng Inggo, na isang makata, ang batas na iyan,” sabi ni Igme, “upang mas madaling maunawaan ng mga kasapi ng Samahan ng Magkakapitbahay sa Dulong Tulay, na naisalin naman niya. Pinaunlad namin ang lugar na iyan nang itinapon kami sa relokasyong iyan, na wala pang kabahayan. Kami ang naghawan ng damo, nagpatong ng mga bato at matayuan ng bahay, hanggang maging maunlad na ngayon.”

Subalit tugon ng hukom, “Hindi naman opisyal na tagasalin ng batas iyang si Inggo, kundi pagtingin lang niya iyan. Kaya ang ginagamit sa inyo ay itong batas na nakasulat sa Ingles. Diyan ang aming batayan paano talaga ma-interpret ang batas. Dahil tila mali ang pagkasalin niya sa nasabing seksyon ng batas. Sa Merriam Webster, ang bighted ay ": in a badly damaged or deteriorated condition." Ibig sabihin, lupaing malubhang nasira o lumalalang kondisyon. Ang inokupa ninyo ay hindi blighted land."

Umuwing luhaan ang mga maralita. Pakiramdam nila’y tuluyan na silang mapapaalis sa lugar na kaytagal na panahon nilang pinaunlad.

Hanggang sinabi ni Mang Igme, na siyang namumuno sa samahan, “Dapat pala, may opisyal na tagasalin ang mga batas ng bansa. Tayo kasi ang bansang ang mga dokumento ay pawang nakasulat sa Ingles habang nagsasalita tayo sa sariling wika sa araw-araw, kaya hindi nakasanayang magsalita ng Ingles. Naisahan tayo sa kamaliang di natin kasalanan. Nais lang naman nating maunawaan ang batas na tatamaan tayo.”

Nagmungkahi si Isay, “Dapat mag-lobby tayo ng batas na may ahensya ng pamahalaan na italagang tagasalin ng lahat ng batas ng ating bansa, at mungkahi ko ay kumausap tayo ng mga kongresista o senador na lilikha ng batas na itatalaga, halimbawa, ang Komisyon sa Wikang Filipino (KWF), na ahensya sa wika ng ating bansa, na siyang italagang opisyal na tagasalin ng lahat ng batas sa bansa, sa Tagalog man, Bisaya, o iba pang wika sa Pilipinas. Kung tatamaan ay katutubo, tulad ng Indigenous People’s Rights Act o IPRA, aba’y dapat isalin iyan sa wikang katutubo, upang hindi naman madehado tayong mamamayan. Di tulad sa nangyari sa atin. Dahil sa maling salin, ayon sa korte, eto, mukhang mawawalan tayo ng tahanan.”

Sumagot si Ingrid, “Paano po natin sisimulan iyan, aling Isay. May karanasan na po ba kayo sa, ano ‘yun, magpasa ng batas para sa mga senador o kongresista.”

“Pagla-lobby. Magla-lobby tayo ng batas sa mga kongresman at senador, na gawing opisyal na tagasalin ng mga batas ng bansa ang KWF o Komisyon sa Wikang Filipino. Ang una nating gawin ay lumiham sa kanila at ipaliwanag ang naging karanasan natin sa korte, at imungkahi nating upang di maulit sa iba ang ating karanasan, ay isabatas nila na gawing opisyal na tagasalin ng lahat ng batas ang Komisyon sa Wikang Filipino dahil sila naman ang ahensyang pangwika ng pamahalaan.”

“Maganda po ang suhestyon n’yo. Sana’y maumpisahan na agad. Tutulong po kami sa pagdadala ng mga liham sa Kongreso at Senado, habang magbabantay ang iba nating kapitbahayan upang ipagtanggol ang ating mga tahanan kung sakaling may banta na ng demolisyon.”

Si Mang Igme, “Salamat sa malasakit, mga kasama. Simulan na nating gumawa ng liham upang maging batas iyan. Kung di tayo kikilos, kailan pa? Simulan natin upang may maitulong tayo sa kapwa maralita.”

* Unang nalathala sa pahayagang Taliba ng Maralita, ang opisyal na publikasyon ng pambansang samahang Kongreso ng Pagkakaisa ng Maralitang Lungsod (KPML), Hulyo 1-15, 2023, pahina 18-19.

KWF, gawing opisyal na tagasalin ng batas

KWF, GAWING OPISYAL NA TAGASALIN NG BATAS

gawing opisyal na tagasalin ng batas

ang ahensyang pangwika, at dapat iatas

doon sa Komisyon sa Wikang Filipino

mga batas sa Ingles, isa-Filipino

upang di maagrabyado ang mga dukha,

pesante, vendor, katutubo, manggagawa,

mangingisda, kababaihan, kabataan

bawat batas na apektado'y mamamayan

halimbawa na lamang ang UDHA at IPRA

na nasa Ingles, di maunawa ng masa

kung isinalin iyan sa wikang sarili

madaling maunawa, sa masa'y may silbi

dapat maisulat ang panukalang ito

at mapag-usapan sa Kongreso't Senado

lagdaan ng Pangulo upang maging batas

daan ito upang lipuna’y maging patas

- gregoriovbituinjr.

07.09.2023

* UDHA - Urban Development and Housing Act of 1992, Republic Act No. 7279

*IPRA - Indigenous Peoples' Rights Act of 1997, Republic Act No. 8371

Nais kong itanim ang tula

NAIS KONG ITANIM ANG TULA

nais kong itanim ang tula

tulad ng bawang at sibuyas

kapara'y magagandang punla

na sa puso'y nagpapalakas

huhukay ng tatamnang lupa

binhi'y ilalagay sa butas

at maayos na ihahanda

kakamadahing patas-patas

lalagyan ng mga pataba

ang mga katagang nawatas

ang lulutang na talinghaga

ay alipatong nagdiringas

daramhin ang bawat salita

na sa gunita'y di lilipas

ulanin at arawing sadya

tutubong sabay at parehas

magbunga man ng luha't tuwa

pipiliin ang mapipitas

aanihin ang bagong tula

na alay sa magandang bukas

- gregoriovbituinjr.

07.09.2023

* litrato'y kuha ng makatang gala

Sipnayan

SIPNAYAN

sineseryoso ko pa ring / pag-aralan ang sipnayan

na naunsyami nga noong / umalis sa pamantasan

upang sadyang pag-aralan / ang bayan, uri't lipunan

prinsipyo'y isinabuhay / bilang tibak na Spartan

binabasa-basa'y aklat, / inuunawang mabuti

pag may mga libreng oras / o kaya'y di mapakali

sipnayan sana'y natapos / subalit di nagsisisi

at ngayon binabalikan / ang kalkulus at dyometri

habang patuloy pa naman / sa paglilingkod sa madla

kasama'y mga kauring / manggagawa't maralita

tuloy ang pakikibaka't / tinutupad ang adhika

habang sa paksang sipnayan / ang sarili'y hinahasa

kurso kong B.S. Math noon / ay talagang di natapos

pagkat napapag-usapa'y / lagay na kalunos-lunos

ng dalita't manggagawa / kaya nagdesisyong lubos

umalis ng pamantasan, / paglingkuran ang hikahos

pagkat baka balang araw / ay mayroong maitulong

bagong sistema'y mabuo / sa tulong ng sipnayanon

paano bang kaunlaran / ay talagang maisulong

kung sakaling manalo na / ang asam na rebolusyon

ngunit di pa naman huli't / makakapag-aral muli

pagkat misyon at panahon / ay kayang ihati-hati

pag-aralan ang sipnayan / at paglingkuran ang uri

hanggang lipunang pangarap / ay ating maipagwagi

- gregoriovbituinjr.

07.05.2023

* sipnayan - math

Pagtula

PAGTULA

minsan, ayoko na ring tumula

pagkat ito na'y nakakasawa?

aba, aba, ang nagmamakata

ay titigil na ba sa pagkatha?

kapara ko ba'y sangkilong bigas

na nagtampo't wala nang mawatas

o kapara'y dahon ng bayabas

na di magawang maipanglanggas

balak, daniw, tula, binalaybay

kawatasan, rawitdawit, siday

anlong, dalit, diona, salaysay

o tanaga ang tulay sa buhay

ang tula ba'y kaya kong layuan

o panahon lang ng alinlangan

ah, pagtula'y di ko maiiwan

dama ma'y parang nasa kawalan

- gregoriovbituinjr.

07.05.2023

Pahayag ng publikasyong Taliba ng Maralita upang italagang opisyal na tagasalin ng batas ng bansa ang KWF

PAHAYAG NG PUBLIKASYONG TALIBA NG MARALITA

Hulyo 3, 2023

ISALIN NG KWF SA SARILING WIKA ANG MGA BATAS UPANG MAUNAWA NG MASA

Tayo lamang yata ang bansang halos lahat ng dokumento ay nasa wikang Ingles. Iyan may ay birth certificate, baptismal certificate, kumpil, marriage certificate,  death certificate, pagsali sa PhilHealth, SSS, GSIS, drivers license, application form upang makapagtrabaho, at marami pang iba. Lalo na ang mga batas na nakakaapekto sa mamamayan. Tulad na lang sa maralita, may Republic Act No. 7279 o Urban Development and Housing Act, Labor Code para sa manggagawa, Magna Carta of the Poor (Republic Act No. 11291), Safety Spaces Act (Bawal Bastos Law), o kahit ang Konstitusyon ng Pilipinas ng 1987.

Bakit pulos nasa wikang Ingles? Gayong maraming Pilipino, na bagamat dinaanan sa eskwelahan ang wikang Ingles, ay mas nais pa ring maisalin sa wikang Filipino ang mga batas na nakakaapekto sa kanila. Bakit? Dahil bihirang gamitin sa karaniwang pag-uusap o sa talastasan ang wikang Ingles ay limot na nila, o namimilipit na ang dila sa pagsasalita ng Ingles. At ang matindi, nais nilang ipasalin sa wikang Filipino ang isang batas dahil hindi nila maunawaan, na matagal pa kung kakailanganin nila ang diksyunaryong Ingles-Pilipino. 

Halimbawa, Republic Act 9741 o Anti-Torture Act. Nang maisabatas ito noong  Nobyembre 2009, may ilang grupo sa karapatang pantao ang inilimbag ito, subalit sa mga dating bilanggong pulitikal na binahaginan nito, hindi naman nila binasa, at nang tanungin ko kung bakit. Dahil nakasulat sa Ingles. Isalin ko raw upang maunawaan nila. Subalit hindi ako ang dapat gumawa niyon, lalo’t batas iyan ng bansa. Kung ako ang gagawa at may nagkamali sa salin, magagamit ba sa korte ang isinalin ko na siyang inunawa ng nakabasa. O mas dapat may isang opisyal na salin?

Mungkahi ko, isabatas ng pamahalaan, at italaga ang Komisyon sa Wikang Filipino (KWF)  bilang  opisyal  na  tagasalin  ng  lahat ng batas sa bansa na nakakaapekto sa mamamayan. Isalin sa wikang Filipino ng KWF at pag nalathala ay tatakan ito ng opisyal na salin ng KWF. Kumbaga ay imprimatur, tulad sa Bibliya. Mas maganda kung isalin sa mga mayor na wika sa bansa, Tagalog, Bisayan (Cebuano), Ilonggo, Waray, Ilokano, Kapampangan, Tausug, at marami pang wika.

Gumawa ng Executive Order ang pangulo ng bansa na itinatalaga ang KWF bilang opisyal na tagasalin ng lahat ng batas sa bansa, sa wikang madaling maunawaan ng madla, lalo na yaong mahihirap, at hindi nakatapos ng pag-aaral subalit nakakapagbasa. O kaya’y lumikha ng House Bill at Senate Bill, at lagdaan ng pangulo bilang Republic Act ang pagtalaga sa KWF bilang opisyal na tagasalin. O kaya’y amyendahan ang Republic Act No. 7104,na lumikha sa KWF, na nilagdaan ni dating Pangulong Cory Aquino noong Agosto 14, 1991.

Magtalaga ng mga tagasalin bilang ekstrang trabaho sa mga gurong boluntaryo sa gawaing ito. Sa pagsasalin ng batas, ilathala ang pangalan ng tagasalin, at nirebyu ng dalawang kawani ng KWF, at dumaan din sa pagrerebyu ng mga sektor na may kinalaman sa nasabing batas. Tulad na lang ng R.A.7279 (UDHA), dapat may mga lider-maralitang kasama sa pagrebyu, o kaya pagsasalin ng Labor Code, dapat may 2 kawani ng KWF at mga lider-manggagawang magrerebyu ng isinalin. Isama sa paglathala ng salin ang pangalan ng nagsalin, at mga nagrebyu.

Nang sa gayon, gamitin man ng madla ang opisyal na salin sa wikang Filipino, o  wikang Bisaya man, Ilonggo man, Ilokano man, ay hindi sila mababahala pag sakaling nasalang sila sa kaso at kailangan ng interpretasyon ng korte sa batas na isinalin. May laban sila dahil ang ginamit na salin ng batas ay may opisyal na tatak o imprimatur ng KWF. Nawa’y maisabatas ang adhikaing ito.

Mas magandang gamitin din ang Balarila sa Wikang Pambansa, na sinulat ni Lope K. Santos, na inilathala ng Surian ng Wikang Pambansa (SWP) noong 1939, upang maging maayos ang pagsasalin. Ang SWP ang dating tawag sa KWF. Sa ganitong panawagan, sino kaya ang mga pulitiko, o mga lingkod bayan ang ating dapat makausap?

* Unang nalathala ang pahayag na ito sa pahayagang Taliba ng Maralita, ang opisyal na publikasyon ng pambansang samahang Kongreso ng Pagkakaisa ng Maralitang Lungsod (KPML), Hulyo 1-15, 2023, pahina 7-8.

Salamisim

SALAMISIM

nais kitang puntahan

sa yungib ng kawalan

bakit lagi ka riyan

sa putik at karimlan?

nais kitang makita

at kukumustahin ka

agila ka pa rin ba?

o isa ka nang maya?

madalas ka raw lugmok

at walang maisuksok?

ginhawa'y di maarok

sa trabahong pinasok?

kahapon ay kahapon

iba na ang panahon

kaisa ka sa layon

kaya kita'y magtulong

lalaban tayong sabay

sa mga tuso't sinsay

sa apoy maglalantay

ang kamao't palagay

pahalikin sa lupa

ang gahamang kuhila

at iligtas ang dukha

sa palamara't linta

- gregoriovbituinjr.

07.01.2023

Nilay sa unang araw ng Hulyo

NILAY SA UNANG ARAW NG HULYO

di ko pa batid noon ang landas kong tatahakin

kung ang maging inhinyero ba'y aking kakayanin

o maging sipnayanon kung aral ay pagbutihin

hanggang mapasok ako sa pahayagang pangkampus

at pagsusulat na ang kinahiligan kong lubos

mula sa numero'y sa titik na nakipagtuos

sa pahayagang pangkampus naman naimbitahan

upang maging tibak at pag-aralan ang lipunan

nagbago ang lahat nang lumabas ng pamantasan

hanggang maging aktibistang Spartan at namuhay

ng matatag habang prinsipyo'y tinanganang tunay

sa uri't sa bayan, ang iwing buhay na'y inalay

anong kahulugan ng buhay, saan patutungo

anong katuturan ng butil ng pawis at dugo

upang kamtin ang mga pangarap at di gumuho

marahil panahon ko'y di pa naman nagagahol

patuloy akong kakatha't masa'y ipagtatanggol

at gagampanan kong buong husay ang bawat tungkol

- gregoriovbituininjr.

07.01.2023

* sipnayan - math; sipnayanon - mathematician

Sa huling araw ng Hunyo

SA HULING ARAW NG HUNYO

katapusan na ng buwan ng Hunyo

aba'y kalahating taon na tayo

kulang pa ba ang sweldo ng obrero

ngayon ba'y kontraktwal pa rin ang uso

at mareregular pa kaya sila

kung dupang pa rin ang kapitalista

kongreso'y tadtad pa ba ng buwaya

trapo'y nang-uuto pa ba ng masa

uso pa rin ang kontraktwalisasyon

kapitalista'y sa ganyan nagumon

sa maralita'y panay ang ebiksyon

at nagpapatuloy ang demolisyon

mga bundat pa rin ang nasa tuktok

habang dalita'y lagi pa ring lugmok

sa kahirapang abot na sa rurok

ah, palitan na ang sistemang bulok

dapat walang pribadong ari't yaman

na dahilan ng laksang kahirapan

dapat walang mahirap o mayaman

dapat pantay ang lahat sa lipunan

dapat magkaisa ang manggagawa

bilang uri, kasama na ang dukha

dapat na sila'y magkaisang diwa

upang bagong mundo'y buuing sadya

- gregoriovbituinjr.

06.30.2023

Sa ika-10 anibersaryo ng aking tatô

SA IKA-10 ANIBERSARYO NG AKING TATÔ

"Always Somewhere" ang tanging nakasulat

na tatô sa kaliwa kong balikat

sandekada nang naukit sa balat

kasama sa pagkatha't pagmumulat

nagunita ko kung kailan iyon

Hunyo Bente Nuwebe'y petsa niyon

na kapara ang sukat ng balisong

ang tatô ko'y sampung taon na ngayon

mula sa pamagat ng isang kanta

na ang liriko'y kahali-halina

"I'll be back to love you again" ang isa

at "Always somewhere, miss you where I've been" pa

sa isang kasama ipinatatô

dinisenyo kong may ukit na puso

marahil tanda ng aking pagsuyo

"I'll be back" upang pagsinta'y mabuo

"Always somewhere", maraming napuntahan

may Climate Walk na mahabang lakaran

mula sa Luneta hanggang Tacloban

at Paris, Thailand, Tsina, Burma, Japan

naging laman din ng maraming rali

sa lansangan, bangketa, tabi-tabi

sa maraming isyu'y di mapakali

pagkat tibak na Spartan, ang sabi

bagamat malabo na kung tingnan mo

ay di ko buburahin ang tatô ko

kaakibat na nito'y pagkatao

dahil manlalakbay akong totoo

- gregoriovbituinjr.

06.29.2023

20% discount ng magasin

20% DISCOUNT NG MAGASIN

buti't may twenty percent discount sa Enrich magazine

pag may Mercury Drug SukiCard ka'y tatamasahin

aba'y kinse pesos talaga'y malaking tipid din

sa pasaheng minimum, may tatlong piso ka pa rin

seventy five pesos, glossy, makapal, may diskwento

tiyak na sixty pesos na lang ang babayaran mo

colored pa ang bawat pahina at mga litrato

may dagdag kaalaman ka pa sa mga health issue

buti't magasing ito'y nakita sa Mercury Drug

na naka-displey, sa iskaparate nakalatag

magasing pangkalusugan upang tayo'y tumatag

sa anumang nadaramang sakit ay mapanatag

ang Enrich magazine ay malaking tulong talaga

nang mga usaping pangkalusugan ay mabasa

na pangangalaga sa sarili ay mahalaga

salamat, dagdag kaalaman ay naging pag-asa

- gregoriovbituinjr.

06.29.2023

* mga litrato ay isyu ng May 2023 at June 2023 ng buwanang Enrich magazine

Kwento - Ang Larawan

MAIKLING KWENTO

ni Gregorio V. Bituin Jr.

ANG LARAWAN

“Natuwa ako sa larawang aking nakita. Nakapagmumulat talaga. Magaling ang nagpinta niyon. Para bang tulad din nating aktibistang naghahangad ng pagbabago sa lipunan.” Ito ang sabi ni Igme kay Isay.

“Bakit? Saan ka ba nagpunta? Nakunan mo ba ng litrato sa selpon mo?” Sagot naman ni Isay. “Tingnan ko nga.”

Agad namang ipinakita ni Igme ang larawan sa kanyang asawa.

“Tingnan mo, Isay, hindi ba? Para bang iyan ang itinuro sa atin noon sa Aralin sa Kahirapan (ARAK), at sa Lunas sa Kahirapan, Landas sa Kaunlaran (LSK2) noong mga YS pa tayo. Kung paano ba nagpapasasa ang mga bundat na pulitiko at tusong negosyante sa pagsasamantala sa mga maliliit.” Pagpapatuloy ni Igme.

Maya-maya’y dumating ang kapitbahay nilang si Inggo na kolektibo rin nila noong mga estudyante pa sila.

“Ano na naman iyan, Igme. Para bang tungkol sa kasaysayan ang ibinibida mo ngayon, ah,” ani Inggo.

“Oo, pare. Nagandahan ako sa konsepto ng isang iginuhit na larawan na nakapaskil sa pader ng isang pagupitan. Nadaanan ko lang at nilitratuhan ko. Tingnan mo,” ang sabi naman ni Igme.

“Mapagmulat ang mensahe niyan, “sabi ni Inggo. “Matatapos na ang piging ng mga bundat na mayayaman, bukod sa mabulunan sila, ay kung titindig ang mga manggagawa’t maralitang matagal nang inaapi at pinagsasamantalahan ng naghaharing uri. Subalit kung titindig nga sila. Kung hindi sila tatayo, mangangalay lang sila at mapapagod sa pagsisilbi sa mga mayayamang nambabarat pa sa kanilang mga sahod.”

“Ibig sabihin niyan, pare,” sumabad si Isay, “kahit matatanda na tayo, hindi pa rin tapos ang ating gawain ng pagmumulat. Dapat patuloy tayong magmulat, at ipakita sa sambayanan na dapat silang manindigan at sama-samang kumilos kung nais nilang mabago ang kalagayan nila, at mabago ang sistemang umiiral.”

“Ibig sabihin ba niyan, babalik tayo sa kilusan, gayong mayroon na tayong naipanalong relokasyon at may sariling bahay?” Tanong ni Inggo.

“Ano pa nga ba,” si Isay uli. “Nang makita ko ang larawang iyan,  nabuhay muli ang nais kong tumulong upang magmulat at magpakilos. Hindi pa naman natin nakakamit ang lipunang asam natin.”

“Nakakagalit nga ang larawang iyan. Nakatukod ang likod ng mga manggagawa, magsasaka, at karaniwang tao sa hapag kainan ng mayayaman. Para silang mga paa ng lamesa.” Sabi ni Igme. “Inilalarawan lang niyan ang tunay na kalagayan nating mga maliliit. Kung ang larawang iyan ang muling magpapakilos sa atin sa katotohanan ng buhay at pagnanasang makamit ang isang lipunang makatao, lipunang walang pagsasamantala ng tao sa tao, aba’y magsikilos muli tayo. Kakausapin ko si Ka Kokoy upang makipagpulong  tayo sa Kongreso ng Pagkakaisa ng Maralitang Lungsod (KPML), o sa Bukluran ng Manggagawang Pilipino (BMP). Ano, sasama ba kayo?”

“Dati akong nasa Sanlakas,” ani Isay, “sasama ako sa plano ninyo.”

* Unang nalathala sa pahayagang Taliba ng Maralita, ang opisyal na publikasyon ng pambansang samahang Kongreso ng Pagkakaisa ng Maralitang Lungsod (KPML), isyu ng Hunyo 16-30, 2023, pahina 18-19.