Wisit at Lamo

WISIT AT LAMO

WISIT pala'y MASKOT, LAMO naman ay BALSA
sa krosword ko lang ito nalaman talaga
parehong pahalang ang mga nabanggit na
lumang salitang ngayon ay magagamit pa

buti't natagpuan ang kahulugan nito
dahil sa Tanong Pababa na nasagot ko
NAWAWALA ay LIGAW, dito'y tugong wasto
sa WISIT at LAMO'y nag-ugnay na totoo

ang WISIT ay Tsino, Tagalog, Kapampangan
ito'y hinggil sa tao, hayop o bagay man
na nagbibigay ng mabuting kapalaran
at ito rin pala'y MASKOT ang kahulugan

Kapampangan at Tagalog naman ang LAMO
na marahil sa eskwela'y di naituro
BALSA pala ito, salitang bagong hango
sa krosword na sinagot ng buong pagsuyo

- gregoriovbituinjr.
02.11.2024

* wisit, mula sa UP Diksiyonaryong Filipino, p.1337
* lamo, mula sa UPDF, p.669

* litrato mula sa pahayagang Pilipino Star Ngayon, Pebrero 11, 2024, p.10

Pusong malaya, pusang malaya

PUSONG MALAYA, PUSANG MALAYA

naroon, isang kuting at isang pusang malaya

habang dalawa naman ang nakapiit na pusa

ang mga malaya, sa pagkain silang bahala

sadyang kumakayod upang makahuli ng daga

ang mga nakapiit ay bibigyan ng pagkain

upang sa gayon silang dalawa'y di gugutumin

may rasyon kada araw, kapara'y preso sa hardin

napiit ba sila't may kinalmot, ginawang krimen?

subalit di ko alam ang kanilang kasaysayan

sapagkat nakita lang sila sa isang tanggapan

hingi ay pagkain, maaamo, kaysarap masdan

ngunit di kilala upang ilabas sa kulungan

may pagkain nga, ngunit di makahuli ng daga

di magandang nasa hawla lalo't sila'y alaga

puso'y ngumangawa, walang laya, di makagala

tanging nasabi mo'y "kaysarap ng buhay sa laya"

- gregoriovbituinjr.

02.11.2024

* ang bidyo ay mapapanood sa kawing na: https://www.facebook.com/reel/765989871643319

Ang bilin ng boteng plastik

ANG BILIN NG BOTENG PLASTIK

i-resiklo mo ako, anang bote

na sa kanyang katawan ay mensahe

aba'y kayganda ng kanyang sinabi

lalo't ito'y iyong iniintindi

boteng plastik na gustong ma-resiklo

gayong dapat di na bumili nito

subalit pag nauhaw na ang tao

bibilhin ang tubig at boteng ito

dangan nga lamang, tambak ang basura

plastik ay naglipana sa kalsada

o sa ilog ay naglutangan sila

o baka sa laot ay kayrami pa

i-resiklo ang mga boteng plastik

sa pabrikang gumawa ba'y ibalik?

kung hindi, kung saan lang isisiksik

kaya sa plastik, mundo'y tumitirik

- gregoriovbituinjr.

02.10.2024

Ang mangga

ANG MANGGA

namutol ng puno yaong taga-Barangay

nadale ang punong mangga ng kapitbahay

ilang bunga nito sa amin ay binigay

di pa manibalang, mangga'y hilaw pang tunay

mga sanga raw ng puno ay tinatakpan

ang mga bahay pati na dinaraanan

kaya pagputol daw ay kinakailangan

di naman kinalbo, may natira pa naman

kitang umaliwalas ang kapaligiran

ngunit kumusta ang ibon sa kalunsuran

tiraha'y nawala nang puno'y mabawasan?

mga ibong ito'y di man lang makalaban

ilang araw pa, manggang hilaw ay hihinog

habang wala nang pugad sa punong matayog

minsan, ang buhay ay ganyan din kung uminog

araw ay sisikat, araw din ay lulubog

- gregoriovbituinjr.

02.10.2024

P20 ang 1/3 kilong bigas

P20 ANG 1/3 KILONG BIGAS

alam mo, bigas na one third kilo

aba'y bente pesos na ang presyo

malayo sa pangako sa tao

bola lang pala ng pulitiko

- gregoriovbituinjr.

02.10.2024

* litrato mula sa google

Nahintakutang kuting

NAHINTAKUTANG KUTING

oy, tingnan mo ang buntot ng kuting

tayung-tayô, nahihintakutan?

anong nakita't tila napraning?

daga ba o ahas ang kalaban?

reaksyon niya'y binidyuhan ko

kinatakuta'y di ko nakita

at siya'y napaatras nang todo

hanggang magtatakbo na talaga

nakita ba niya'y anong tindi?

at kailangan niyang umatras

iniligtas ang kanyang sarili

o baka sa silid ay may ahas?

na matagal nang nanahan doon

subalit di natin matagpuan

kuting lang ba'y nakakita niyon?

na kaagad niyang tinakasan?

- gregoriovbituinjr.

02.09.2024

* mapapanood ang bidyo sa kawing na: https://fb.watch/q5WWAJnuIk/

Pamasahe

PAMASAHE

matapos akong magpamasahe kay misis

ay naghanda na ako't agad na nagbihis

dumukot ng pamasahe bago umalis

ngunit ang aking bulsa'y tila ba numipis

dapat sa bulsa ko'y may pamasaheng sapat

upang sa patutunguhan ay di magsalat

upang mga tsuper ay walang maisumbat

kundi masasabi nila'y pawang salamat

maglalakad muli kung walang pamasahe

mahirap kung laging sa igan dumiskarte

utang dito, utang doon, at utang dine

kahit sabihing pamasahe lang ay kinse

kaya ngayon ay agad napagmuni-muni

tapos na ang panahon ng pagwawantutri

magtino na nang walang pag-aatubili

lalo't sabi mo sa bayan pa'y nagsisilbi

- gregoriovbituinjr.

02.09.2024

Labandero

LABANDERO

madalas, labandero ako sa tahanan

lampin ng bata, damit ng misis, salawal,

pantalon, short, kamiseta, dyaket, basahan,

polo, kobre kama, kurtina, at balabal

hindi naman ako masasabing alipin

kundi amang mapagmahal sa bahay namin

laba, kusot, banlaw, sampay itong gawain

nais ko'y mabango't malinis ang labahin

ako ang haligi ng tahanan, anila

tinitiyak natataguyod ang pamilya

walang magugutom sinuman sa kanila

at mga baro nila akong maglalaba

ah, ganyan ang buhay ng amang labandero

habang Lunes hanggang Biyernes ay obrero

nagsisipag kahit na mababa ang sweldo

para sa pamilya, lahat ay gagawin ko

- gregoriovbituinjr.

02.09.2024

Kape muna

KAPE MUNA

kaibigan, ikaw ba'y pasaan?

ha? sa isang malayong lakbayan?

ay, magkape muna tayo, igan

tila baga maaga pa naman

tara, ako muna'y saluhan mo

at pag-usapan natin ang isyu

ng kalikasan, dukha't obrero

ang bilihing kaytaas ng presyo

o marahil ang buhay pamilya

ang anak mo ba'y nag-aaral na?

mayroon ka na bang bisikleta?

sweldo'y kaybaba na, kontraktwal pa?

ha? paano ang tamang diskarte?

nang sahod ninyo'y lumaki-laki?

daan muna't tumikim ng kape

pag-usapan natin iyan dine

- gregoriovbituinjr.

02.08.2024

Ulo ng tilapya

ULO NG TILAPYA

tuwang-tuwa ang kuting

sa ulo ng tilapya

kita kong gutom na rin

nang kinain ang isda

dapat lang mapakain

ang kuting na alaga

katawa'y palakasin

nang siya'y di manghina

pagngiyaw niya'y dinggin

gutom ma'y di halata

katulad ay ako rin

nagugutom ding pawa

sarap masdan ng kuting

kaysayang kumakain

- gregoriovbituinjr.

02.08.2024

Bilin sa pagkain

BILIN SA PAGKAIN

kailangang busugin ang tiyan

agahan, tanghalian, hapunan

upang lumiwanag ang isipan

at lumakas ang buto't katawan

upang di ka rin basta manlambot

subalit di dapat makalimot

sasabayan ng inom ng gamot

bitamina, mineral, at pulot

kahit kumakain nang mag-isa

pagkain ay kaysarap ng lasa

aba'y mabubusog kang talaga

habang paalala'y binabasa:

huwag raw mag-ilaw sa almusal

pagkat maliwanag ang natural

na ilaw, ang araw, isang aral

yaong sa diwa ko'y magtatagal

- gregoriovbituinjr.

02.08.2024

Manipesto

MANIPESTO

ang manipesto ay pahayag na pambayan

o maaari namang pangsangkatauhan

sapagkat gabay sa maraming mamamayan

na mithi'y maging makatao ang lipunan

mayroong ding makasariling manipesto

tulad ng librong Unabomber's manifesto

ng nakilala ring gurong matematiko

nang sa sistema'y ipilit ang pagbabago

Capitalist Manifesto ay nariyan din

na mga nilalaman ay dapat alamin

baka kakontra sa lipunang asam natin

na makinabang ay elitista't salarin

Communist Manifesto ang para sa bayan

pagsusuri sa kalagayan ng lipunan

na malinaw ang makauring tunggalian

pribadong pag-ari'y ugat ng kahirapan

kayraming manipestong kaya isinulat

upang sa kanilang kapwa'y makapagmulat

hinggil sa adhikaing isinabalikat

na umaasam na matatanggap ng lahat

- gregoriovbituinjr.

02.08.2024

Tiket

TIKET

sabi nga'y "keep ticket for inspection"

ibulsa mo ang tiket na iyon

di isingit sa likod ng silya

baka malimot pag lumipat ka

pagbaba ng bus saka itapon

sa tamang basurahang naroon

o kaya'y ibulsa lang ang tiket

bagamat di mo na magagamit

maliban kung may reimbursement ka

kung kailangan sa opisina

naipon mong tiket ay bitbitin

sa liquidation ay patunay din

O, tiket, isa kang katunayan

sa pamasahe'y nagbayad naman

ipapakita pag may inspeksyon

kung wala'y bayaran muli iyon

- gregoriovbituinjr.

02.07.2024

Nilay sa lakad

NILAY SA LAKAD

paano lalakarin ang hangganan

ng kabuhayan at ng kamatayan

o ng mga baku-bakong lansangan

o pagitan ng dagat at daungan

ginto ba sa dulo ng bahaghari

ay sadyang kathang isip lang o hindi

iyon nga ba'y tulay ng pagdidili

sa kabilang ibayong di mawari

sa maalinsangang lungsod dumalaw

di kaiba sa gubat na mapanglaw

na maraming ahas ding gumagalaw

walang prinsipyo, isip ay balaraw

tulad din ng kapitalistang tuso

gusto'y gawing kontrakwal ang obrero

gustong sa pulitika'y maging trapo

gusto'y mang-isa, di tapat sa tao

sana'y matagpuan sa paglalakad

yaong makataong sistemang hangad

pag nangyari'y wasto na bang ilahad

na sa mabuti na tayo napadpad

- gregoriovbituinjr.

02.07.2024

* litratong kuha ng makatang gala habang naglalakad sa U.P.

Kandila

KANDILA

kagabi, kayrami naming nagsindi ng kandila

sa marker na malapit sa kinatumbahang sadya

sa tinuring na bayani ng uring manggagawa

kasama'y iba't ibang sektor, pawang maralita

humihiyaw ng hustisya ang mga talumpati

dahil wala pang hustisya sa bayani ng uri

"Hustisya kay Ka Popoy Lagman!" sigaw na masidhi

pati kandila'y lumuha, tila nagdalamhati

sinipat ko ang mga naroon, may kabataan

na di naabutang buhay ang pinararangalan

habang ang mga matatanda'y ikinwento naman

ang kanilang pinagsamahan, ang kabayanihan

tinitigan ko ang mga kandila, nauupos

hanggang nagsayawang apoy ay nawala, naubos

- gregoriovbituinjr.

02.07.2024

Tubig at sky flakes

TUBIG AT SKY FLAKES

pantawid gutom ko'y sky flakes lang at tubig

upang kahit papaano pa'y makatindig

upang tinig ng aping masa'y iparinig

at samahan sila sa pagkakapitbisig

basta may laman ang tiyan, ako'y kikilos

upang madla'y maabot niring pusong taos

na ang sistemang bulok, ang pambubusabos,

ang kaapihan, lahat iyan matatapos

sa sky flakes at tubig ay tiis-tiis lang

baka mamaya'y may masarap na hapunan

na baka bigay ng kasama't kaibigan

upang makakilos pa rin para sa bayan

kahirapan sa sarili'y di maisumbat

kundi inspirasyon sa nagnaknak kong sugat

salamat sa sky flakes at tubig, salamat

pagkat lumakas din ako't nakapagmulat

- gregoriovbituinjr.

02.06.2024

Konsentrasyon

KONSENTRASYON

nagsusulat ako anumang oras

paligid ma'y maingay o tahimik

mahalaga'y may natitirang lakas

upang nasa diwa ay isatitik

nasa loob man ng dyip o L.R.T.

mahalaga'y mayroong sasabihin

sa isyu't paksang aking namumuni

bago matulog man o pagkagising

di ko mahintay ang katahimikan

upang isulat ang nasasadiwa

basta may sasabihin, isulat lang

ang anumang ingay ay balewala

kung maglaro ng chess ay iyong batid

alam mong tiyak iyang konsentrasyon

gaano man kaingay ang paligid

makasusulat kang kaygaan doon

- gregoriovbituinjr.

02.06.2024

Napaaga ng dating sa U.P.

NAPAAGA NG DATING SA U.P.

napaaga ng dating sa U.P.

subalit ano pang dapat gawin

ah, marahil ay magmuni-muni

hinggil sa sistemang babaguhin

sa harap ng marker ng bayani

lugar kung saan siya bumagsak

sa manggagawa dapat masabi

sistemang bulok ating ibagsak

trapo't elitistang mapanghamak

ay dapat lang labanan nang ganap

sa kapitalismong mapangyurak

ipalit ay lipunang pangarap

mamaya'y magsisidatingan na

ang mga kasamang matatatag

sa laban, muling nagkita-kita

upang makinig at magpahayag

- gregoriovbituinjr.

02.06.2024

* kuha ng makatang gala sa gilid ng UP Bahay ng Alumni, sa ika-23 anibersaryo ng pagpaslang sa lider-manggagawang si Ka Popoy Lagman; alas-dos ay nasa venue na, alas-tres pa ang usapang dating ng mga kasama

Salin ng tatlong akdang Lenin

SALIN NG TATLONG AKDANG LENIN

Mamayang hapon sa isang munting pagtitipon, ipamamahagi ko ang tatlong akdang aking isinalin: ang sulatin ni Lenin na 3 sources and 3 component parts of Marxism, ang akda ni Leon Trotsky na Talambuhay ni Vladimir Ilyich Lenin, at ang akda ni Ho Chi Minh na Ang Landas na Gumiya sa Akin sa Leninismo.

Magdadala rin ako ng munting lata na ang nakasulat: "Munting ambag sa gawaing translation at dyaryo. Maraming salamat po!" Ito'y upang makapagparami pa ng gawa, at maraming mabahaginan nito. Mahirap din kasi ang pultaym, pulos sariling gastos at walang balik na salapi. Kaya mag-ambag ng munting kakayanan. Pasensya na.

Ito ang munti kong tula hinggil dito:

ANG TATLO KONG SALIN NG AKDANG LENIN

may sulatin si Lenin na isinalin ko:

Ang Tatlong Pinagmulan at Magkakasamang

Bahagi ng Marxismo, kaygandang basahin

na handog sa mga aktibistang tulad ko

ikalawa'y ang sinulat ni Leon Trotsky:

ang Talambuhay ni Vladimir Ilyich Lenin;

ikatlo'y Ang Landas na Gumiya sa Akin

sa Leninismo, na sinulat ni Ho Chi Minh

sa pagtitipon mamaya, abangan ninyo

O, kapwa Leninista, kapwa aktibista

munting ambag lang upang maparami ito

ay sapat na para sa pultaym na tulad ko

ngayong taon, sentenaryo ng kamatayan

ni Lenin kaya mga akdang saling ito

sana'y mabasa at mahanguan ng aral

tungong panlipunang pagbabago, salamat

- gregoriovbituinjr.

02.06.2024

Pagtunganga

PAGTUNGANGA

napatunganga muli sa kawalan

tila nahipan ng hanging amihan

animo gagawin ay di malaman

habang naglalaro ang nabungaran

paano ba mamatehin ang hari

ng sablay na laging napapangiwi

ang reyna at tore'y di mo mawari

habang piyon ay nagtangkang magwagi

tila nanonood lamang sa wala

di pa lumitaw ang kislap sa diwa

baka dumating ang mutya mamaya

ay biglang matulala, mapatula

para bang naritong nananaginip

sa diwa'y walang anumang mahagip

bagamat sa puso'y may halukipkip

na tila baga walang kahulilip

- gregoriovbituinjr.

02.05.2024