Anyubog

ANYUBOG

mananatili ang pag-ibig

kung may ilalaman sa bibig

mabuti pang bilhin mo'y bigas

kaysa laging kumpol ng rosas

isipin mong pag nasa dilim

liwanag ay makakamtan din

huwag mawalan ng pag-asa

lalo'y iyon lang ang meron ka

sa tingin ako'y makuha man

ay dahil ikaw ang namasdan

mga anyo'y nagkakahubog

lalo na't araw na'y lumubog

sa liwanag ay may anino

iba't ibang hugis man ito

at kung anino na'y nawala

dilim ba'y lumukob nang sadya

- gregoriovbituinjr.

11.03.2022

Maging tinig ng api

MAGING TINIG NG API

anong magagawa mo sa kanilang walang tinig

habang panaghoy at hinaing nila'y naririnig

magsawalang kibo ba't kunwa'y walang naulinig

hindi, kundi sa kanila'y makipagkabitbisig

kung di nila masabi ang kanilang dinaranas

kung di rin nila maisatinig ang pandarahas

tayo na'y magsilbing tinig nila upang malutas

ang kanilang hinaing, lipunan man ay di patas

kung magagawa para sa kanila'y magsalita

ay ihiyaw natin ng buong pagpapakumbaba

ang kanilang mga hibik at sanhi ng pagluha

ang karapatan nila'y ipaglaban nating kusa

sabi sa Kartilya, ipagtanggol ang inaapi

kasunod pa nito'y kabakahin ang umaapi

kung magiging tinig ng api, huwag maging pipi

maging boses ng maliliit, sa masa magsilbi

- gregoriovbituinjr.

11.02.2022    

Berdeng kandila

BERDENG KANDILA

berdeng kandila para sa mga namatay

nang bagyong si Paeng ay manalasang tunay

higit sandaan na raw ang nawalang buhay

kinuha ni Paeng nang ito'y manalakay

berdeng kandila sa kanila'y alay namin

bilang simbolo ng kapaligiran natin

na sa kapabayaan ay nagngingitngit din

kaya pag-usapan na ang laksang usapin

fossil fuel, natural gas, coal plants, iba pa

ay mga enerhiyang dapat itigil na

upang di na lumala pang lalo ang klima

sa renewable energy tayo'y mag-shift na

aming iniaalay ang berdeng kandila

sa alaala ng buhay na nangawala

epekto ng climate change sana'y maunawa

at palitan na ang sistemang mapanira

- gregoriovbituinjr.

11.01.2022

Pinaghalawan ng datos:

https://www.rappler.com/nation/severe-tropical-storm-paeng-death-toll-injuries-damage-missing-persons-november-1-2022/

Nobela

NOBELA

nais kong kathain ang una kong nobela

hinggil sa maraming isyu't pakikibaka

ng uring manggagawa't karaniwang masa

gagawin kong mag-isa't kaiga-igaya

ang bawat kabanata'y pakaiinitin

tulad ng tinapay na naroon sa oben 

bawat kabanata'y susulating taimtim

paksa'y pag-ibig, saya, libog, luha, lagim

pinagpapraktisan ko'y maiikling kwento

wakasan muna sa Taliba naming dyaryo

sunod, dalawang kabanata na o tatlo

at susubukang kabanata'y gawing walo

makaisang nobela lang sa buong buhay

ay may kasiyahan nang sa puso ko'y taglay

tulad ni Harper Lee, nobela'y isang tunay

sa "To Kill a Mockingbird" siya'y nagtagumpay

- gregoriovbituinjr.

11.01.2022

* litrato mula sa larong Calming Crossword na app sa socmed 

Kandila

kandila para sa mga yumaong

mahal na sa piling nati'y nawala

ngayong Undas lalo na't nagbabagyong

dulot sa nasalanta'y baha't luha

kandila para rin sa walang puntod

desaparesidong di matagpuan

kung makita sila'y ikalulugod

nawa'y kamtin nila ang katarungan

- gregoriovbituinjr.

11.01.2022

Tanaga sa kandila

natumba ang kandilâ

at mesita'y nangitim

nangalabit nga kayâ

ang mga nasa dilim

umihip lang ang hangin

sa apoy na sumayaw

tila ba isang pain

sa gamugamong ligaw

- gbj.10.31.2022

Pagpupugay sa manggagawa

PAGPUPUGAY SA MANGGAGAWA

O, manggagawa, kayo ang dapat na pagpugayan

kayo ang lumikha ng tulay, gusali't lansangan

Kongreso, Senado, Malakanyang, at paaralan

nilikha'y lungsod, bansa, ekonomya't kaunlaran

kung walang manggagawa, tiyak walang mga lungsod

mula sa mapagpala ninyong kamay ay hinagod

ang bawat pilas ng daigdig na kinalulugod

ngunit sa sistema ng lipunan, kayo'y binukod

pagkat kayo pa ang patuloy na naghihikahos

sweldo'y di na sapat, kontraktwal pa't binubusabos

nilikha ninyo ang yaman ng mayayamang lubos

ah, kailan ba paghihirap ninyo'y matatapos

baka walang katapusan ang inyong pagpapagal

pagkat misyon ninyong mga manggagawa'y imortal:

ANG BUHAYIN ANG DAIGDIG! kaya di ang magkamal

ng salapi na nagpabundat sa mangangalakal

sa inyo, manggagawa, ang taasnoong papuri

inyong organisahin ang sarili bilang uri

upang maging malakas pang pwersa ng bawat lahi

kayo'y tunay na bayani sa bawat bansa't lipi

- gregoriovbituinjr.

10.31.2022

Habambuhay na tungkulin

HABAMBUHAY NA TUNGKULIN

ito ang aking kinagiliwan

bisyo mula aking kabataan

magsulat para sa taumbayan

sa karapatan, sa katarungan

tumula para sa manggagawa

magsulat para sa mga bata

mag-ulat para sa maralita

magmulat para sa kapwa't dukha

mula hilig, ito'y naging layon

ang pag-akda'y niyakap nang misyon

hanggang maging tungkulin na ngayon

upang kapwa dukha'y maiahon

paglilingkod na ang pagsusulat

naging tungkulin na ang magmulat

lipuna'y dapat araling sukat

inuunawa't dinadalumat

pangyayari'y inilalarawan

sa kwento, sanaysay, panulaan,

talakayan, pagbabalitaan

almusal, tanghalian, hapunan

sa banig ng sakit man maratay

sa harap man ng punglo o hukay

ito'y tungkulin na habambuhay

oo, tungkulin hanggang mamatay

- gregoriovbituinjr.

10.30.2022

Kwento - Paglilinis sa Bantayog

PAGLILINIS SA BANTAYOG

Maikling kwento ni Gregorio V. Bituin Jr.

Isa ako sa agad na nagboluntaryo nang mabatid ko ang plano nilang paglilinis ng Bantayog ng mga Bayani. Magdala raw kami ng gwantes. Subalit di lang gwantes ang aking dinala kundi anim na piraso ng basahan, na nabili ko ng sampung piso sa palengke. Kaya sa petsang nakatakda ay agad akong pumunta. Medyo umaambon pa noon. 

Dumating ako ng alas-dose y media ng tanghali. May mga tao na subalit wala akong gaanong kakilala sa mga nag-organisa. Kaya umupo muna ako sa isang tabi. Pinagmasdan ang mga pangalang nakaukit sa pader, mga pangalan ng mga nangawala, namatay, at mga pinahirapan noong batas militar. Maraming kwento ng karahasan.

Sa ganap na alauna ng hapon ay nagtawag na ang mga organisador upang tipunin ang mga nagsidalo.

“Welcome po sa inyo. Tayo po ay narito ngayon upang maglinis sa Bantayog. Naghanda kami ng walis at pansuro, at may kapote rin dahil baka umulan.” Sabi ni Nestor.

Hanggang sa tinawag na si Aling Ligaya, isang matanda nang aktibista at kasama ang kanyang apo, upang magbigay naman ng pambungad na pananalita.

“Maraming salamat sa mga dumalo. Bagamat maglilinis tayo ng mga kalat, titipunin ang mga tuyong damo, ito’y isang simbolo. Hindi lamang Bantayog ang ating nililinis, kundi ang ating kasaysayang pilit dinudumihan ng mga halibyong o fake news. Lalo na ang tinatawag na historical distortion, o binabago ang kasaysayan na tila ba walang nangyari, at pilit pinababango ang mabantot na kasaysayan ng diktadura. Simbolo ang paglilinis na ito para sa mga susunod na henerasyon.” Ito ang sinabi ni Aling Ligaya.

Mahalagang balikan ang mga batas na ito, lalo na’t lagpas na ng 25 taon nang ito’y isabatas. Ano ang mga susunod na gagawin ng maralita? Abangan.

“Opo, agad akong nagboluntaryo nang malaman ko ito.” Tugon ko.

Bago magsimula ang paglilinis ay pinagbuo kami ng tatlong grupo upang mag-ikot muna sa Bantayog Museum. Bagamat kami’y mga hindi magkakakilala, subalit may pagkakaisa na kami sa layunin bakit kami naroroon: upang linisin di lang ang Bantayog, kundi, gaya nga ng sinabi ni Aling Ligaya, ay linisin ang ating kasaysayan mula sa historical distortion.

Inikot namin ang museyo kung saan naroon ang istorya ng martial law, at may maliit pang selda na replika kung saan ikinulong noon ang mga political prisoners, pati mga pangalan at litrato ng mga biktima ng martial law ay naroroon. Matapos ang labinlimang minutong pag-iikot ay nagtungo na kami sa labas upang hawakan ang walis at pansuro (dustpan sa Tagalog) upang walisin ang mga tuyong dahon, habang ako’y may hawak na basahan upang punasan ang itim na dingding na kinauukitan ng mga pangalan ng mga martir ng bayan. Maulan noon, kaya natigil kami, subalit nagpatuloy sa paglilinis ang ibang may mga suot na kapote. Basa na rin ako, kaya binigyan ako ng tshirt na pampalit na may tatak na Balik Alindog Bantayog. Taospuso pong pasasalamat.

Hanggang magtawag ang organisador ng nasabing aktibidad, “Tigil muna tayo dahil lalong lumalakas ang ambon. Marami nang nabasa sa inyo. Pahinga muna tayo.” Nagkaroon ng munting programa habang nagpapahinga, at sa pamamagitan ng mikropono’y kinapanayam ang ilan sa mga dumalo. “Anong tingin ninyo sa ating aktibidad?”

May mga limang tinanong. At halos nagkakaisa ang sagot. “Nais kong makiisa upang labanan ang mga kasinungalingan sa kasaysayan.”

Maya-maya, ang iba’y nag-alisan na dahil ikaapat na ng hapon at may lakad pa sila, habang hindi pa tumitila ang ulan. Ang ilan sa amin ay naghanda na ring umalis nang may kasiyahan sa aming loob, na ang aming munting partisipasyon nawa’y magdulot ng magandang kahihinatnan sa kasaysayan ng ating bayan, at linisin ito mula sa mga kasinungalingan. 

Sa susunod na Balik Alindog Bantayog, kita-kits at magsama ka pa.

* Unang nalathala sa pahayagang Taliba ng Maralita, ang opisyal na publikasyon ng pambansang samahang Kongreso ng Pagkakaisa ng Maralitang Lungsod (KPML), isyu ng Oktubre 16-31, 2022, pahina 18-19.

Pilipisan

PILIPISAN

akala mo'y nirambol ang titik ng Pilipinas

para bang larong scrabble ng utak-matatalas

ngunit totoo, pilipisan ay salitang wagas

na sa ating lumang wika'y talagang mawawatas

pilipisan yaong magkabilang gilid ng noo

sa pagitan ng kilay at patilya ng buhok mo

nabanggit sa isang kwento ni Liwayway Arceo

na dakilang manunulat ng maiikling kwento

sinabing may gumuhit na ugat sa pilipisan

nang mapangiti ang ama sa anak sa usapan

salitang bihirang gamitin sa kasalukuyan

kaya bago sa pandinig at kaysarap pakinggan

sa Espanyol ay sentido, pilipisan sa atin

temple sa Ingles, sa Hiligaynon ay agigising

sa Sebwano'y agising at sa Waray ay sapiring

kimut-kimutan, malingmingan, at dungan-dungan din

dagdag na kaalaman habang nagbabasa-basa

lalo't bumabagyong sanhi ng baha sa kalsada

bahagi ng mukha'y di lamang noo, mata, tenga,

kilay, bibig, buhok, anit, baba, pilipisan pa

- gregoriovbituinjr.

10.29.2022

* mula sa kwentong "Maganda ang Ninang Ko" ni Liwayway A. Arceo sa kanyang aklat na "Mga Piling Katha", pahina 41

* mula sa UP Diksiyonaryong Filipino, pahina 971

Magbasa ng kwento habang bumabagyo

MAGBASA NG KWENTO HABANG BUMABAGYO

kaylakas ng hangin, kaytindi ng bagyo

na ngalan ay Paeng, umaalboroto

habang giniginaw, kinuha ang libro

tinunghayan yaong maiikling kwento

samutsaring tinig na di madalumat

kung di maunawa't babasahing sukat

may kababalaghang tila nagdumilat

may totoong kwentong sa buhay ay lapat

pawang mga awtor nito'y kayhuhusay

na pawang kwentistang inidolong tunay

mga kwento'y batay sa aktwal na buhay

may katatakutang di ka mapalagay

pangalan ng isa'y si Washington Irving

Rosario De Guzman-Lingat, anong galing

kay Rabindranath Tagore, kwento'y gising

kay Liwayway Arceo'y di na humimbing

apat itong librong nasa aking tabi

habang bumabagyo't hangi'y humuhuni

sa pag-iisa man, sa lumbay sakbibi

aklat ay naritong tangi kong kakampi

- gregoriovbituinjr.

10.29.2022

* nasa larawan ang mga aklat na

Mga Piling Katha - ni Liwayway A. Arceo

Si Juan Beterano at Iba Pang Kwento - ni Rosario De Guzman-Lingat

The Legend of Sleepy Hollow and Other Short Stories - ni Washington Irving

Selected Short Stories - ni Rabindranath Tagore

Anibersaryo bente nuwebe

ANIBERSARYO BENTE NUWEBE

kaming naririto'y nagpupugay ng taasnoo

sa ikadalawampu't siyam na anibersaryo

ng grupong Sanlakas na nakikibakang totoo

upang kamtin ng bayan ang lipunang makatao

dalawampu't siyam na taon ng pagkikibaka

para sa karapatan at panlipunang hustisya

para sa kalayaan ng bayan at demokrasya

para mabago't palitan ang bulok na sistema

salamat, naririyan kayo, mabuhay! Mabuhay!

kasamang nangangarap ng isang lipunang pantay

nakibaka upang kalagayan ay mapahusay

kumikilos upang tuparin ang adhika't pakay

anibersaryo bente nuwebe, napakatalas

maraming salamat, nagkatagpo ang ating landas

kapitbisig upang kamtin ang sistemang parehas

walang pagsasamantala, isang lipunang patas

- gregoriovbituinjr.

10.29.2022

Sagipin ang kalikasan

SAGIPIN ANG KALIKASAN

may awit nga noon, "magtanim ay di biro"

mahalaga pa rin ito't di naglalaho

halina't magtanim pa rin tayo ng puno

pagkat may dala itong pag-asa't pangako

ang aking mamay nga'y may kabilin-bilinan

noong nabubuhay pa't kami'y kabataan

protektahan natin ang ating kalikasan

huwag hayaang gawin itong basurahan

huwag malito na parang bola ng pingpong

na pabalik-balik lang, parito't paroon

sa bawat hakbang, dapat tiyak ang pagsulong

at sadyang tuparin ang niyakap na layon

tulad ng kalikasang dapat maprotekta

ang mga naninira'y dapat iprotesta

tulad ng fossil fuel, coal na nanalasa

lalo na iyang kapitalistang sistema

ang buting ambag sa kalikasan ay gawin

mga iba't ibang bansa'y magpulong na rin

ang isyu ng klima't basura'y talakayin

ang buhay ng tao't ng planeta'y sagipin

- gregoriovbituinjr.

10.28.2022

Salin ng akda hinggil kay Fidel at sa Cuba

SALIN NG AKDA HINGGIL KAY FIDEL AT SA CUBA

akdang sinulat sa Ingles ni Ka Dodong Nemenzo

ay sinikap kong isalin sa Wikang Filipino;

ang "Si Fidel Castro at ang Rebolusyong Cubano"

ay mahalagang ambag sa kasaysayan ng mundo

aking isinalin nang higit pang maunawaan

sa ating bansa ang Cuba't kanilang kasaysayan

paano sila nagtagumpay laban sa kalaban

bansa'y napanatiling di nasakop ng dayuhan

sa kabila ng economic embargo sa bansa

ay nagpatuloy sila sa misyon nila't adhika

silang may pagrespeto sa karapatan ng madla

at di nagugutom ang magsasaka't manggagawa

pagkasalin, ni-layout, dinisenyo ang pabalat

pampletong may dalawampung pahina pag binuklat

salamat po, O. Ka Dodong, sa iyong isinulat

na talagang sa kapwa dukha'y makapagmumulat

- gregoriovbituinjr.

10.28.2022

* Si Fidel Castro at ang Rebolusyong Cubano

Akda ni Dr. Francisco "Ka Dodong" Nemenzo

Isinalin mula sa Ingles ni Gregorio V. Bituin Jr.

Tatlong editoryal sa face mask

TATLONG EDITORYAL SA FACE MASK

Munting sanaysay ni Gregorio V. Bituin Jr.

Oktubre 27, 2022, editoryal ng pahayagang Pilipino Star Ngayon, pahina 4: "Mag-face mask pa rin para makasigurong ligtas".

Oktubre 26, 2022, editoryal ng pahayagang BULGAR, pahina 4: "Piliing maging mas safe kahit boluntaryo na lang ang pagsusuot ng face mask".

Isyu ng Oktubre 1-15, 2022, editoryal ng pahayagang Taliba ng Maralita, ang opisyal na publikasyon ng pambansang samahang Kongreso ng Pagkakaisa ng Maralitang Lungsod (KPML), pahina 3: "Magsuot pa rin ng face mask".

Nagkakaisa ang tatlong pahayagan na upang makasigurong ligtas ang mamamayan mula sa virus ng COVID-19 ay dapat pa ring mag-face mask. Napag-usapan ito matapos lagdaan ni BBM ang Executive Order (EO) Blg. 3 noong Setyembre 12, 2022, hinggil sa pagbibigay-pahintulot na boluntaryo na lang ang pagsusuot ng face mask. Tingnan ang kawing na https://www.officialgazette.gov.ph/2022/09/12/executive-order-no-3-s-2022/

Ayon sa editoryal ng Bulgar, inaasahang maglalabas pa si BBM ng EO na gawing boluntaryo ang pagsusuot ng face mask sa indoor, dahil ang nauna umanong EO ay sa ourdoor.

Nagsimula ang pagsusuot natin ng face mask nang manalasa ang abo ng Bulkang Taal noong Enero 2020, at nang magsimula ang mga kwarantina bunsod ng pandemya ng COVID-19 noong Marso 2020.

Maganda ang panukala ng tatlong pahayagan na, bagamat boluntaryo na lang ang pagsusuot ng face mask sa publiko, ay magsuot pa rin tayo ng face mask at huwag ipagwalang bahala ang ating kalusugan.

Sa dahilang ito ay kumatha ako ng tula hinggil sa isyu:

MAG-FACE MASK PA RIN

kalusugan ng kapwa'y pangalagaang totoo

lalo na't dumaan ang pandemya sa yugtong ito

ng ating panahon, kaya mag-face mask pa rin tayo

kahit boluntaryo na lang ang pagsusuot nito

kalusugan ay di dapat ipagwalang bahala

lalo na't pandemya'y di natin tiyak na nawala

kung walang face mask, baka mahawa o makahawa

sa di makitang kalabang virus na walanghiya

upang makaligtas sa sakit ay mag-face mask pa rin

nang kapwa't ating pamilya'y mapangalagaan din

mahirap nang sa dusa't luha tayo'y lulunurin

kung isang mahal sa buhay ay nawala sa atin

daghang salamat sa payo ng tatlong editoryal

upang maging ligtas, di tayo tuluyang masakal

ang wala mang face mask ay di man pagpapatiwakal

mabuting mag-ingat upang ang buhay ay tumagal

- gregoriovbituinjr.

10.27.2022

Sapaw na sibuyas at bawang

SAPAW NA SIBUYAS AT BAWANG

ulam ko ngayong pananghalian

ay sapaw na sibuyas at bawang

pawang pampalakas ng katawan

magaling sa ating kalusugan

sibuyas pala'y allium cepa

sa agham ay katawagan nila

sa niluto'y di lang pampalasa

panlunas din sa sakit ng masa

ang sibuyas ay gamot sa hika

sa ubo, kagat ng surot, pigsa

ilagay sa paa nang mawala

ang lagnat mo, kahit na ng bata

bawang ay allium sativumo

sa agham ay katawagan dito

pampalasa na, gamot pa ito

sa tao'y kayraming benepisyo

sa alipunga nga ito'y lunas

sa cholesterol nakakabawas

sa laksang sakit, makakaiwas

huwag lang labis, sapat ang antas

sibuyas at bawang, pampalusog

sa katawan ay kaygandang handog

ito'y mga pangunahing sahog

sa lutuin nang tayo'y mabusog

- gregoriovbituinjr.

10.27.2022

Pagmasdan natin ang daigdig

PAGMASDAN NATIN ANG DAIGDIG

halina't pagmasdan ang daigdig

ito pa kaya'y kaibig-ibig?

o ating mundo na'y nabibikig?

sa laksang kalat na hinahamig

bakit sangkatutak ang basura

sa mga ilog, dagat, kalsada?

ang mamamayan ba'y pabaya na

sa tanging mundong tahanan nila?

sinasabi nila noon pa man:

kalikasan at kapaligiran

ay dapat nating pangalagaan!

bakit mundo'y naging basurahan?

ang daigdig ay pagmasdang muli

paano ganda'y mapanauli?

ang alagaan ba ito'y mithi?

adhikain ba itong masidhi?

noon pa'y inawit ng ASIN 'yan

na tanda natin pag napakinggan:

hindi masama ang kaunlaran

kung di sisira sa kalikasan

sana'y gawin natin anong wasto

at sama-samang kumilos tayo

para sa bukas ng kapwa tao't

gumanda ang nag-iisang mundo

- gregoriovbituinjr.

10.27.2022

Salamat sa mga tumatangkilik

SALAMAT SA MGA TUMATANGKILIK

pasasalamat naming pawa

sa lahat ng tumatangkilik

sa Taliba ng Maralita

na sa ulat at akda’y siksik

sa mga dukha’y aming handog

ang munti naming pahayagan

isyu nilang iniluluhog

mababasa rito ng tanan

dito’y pinapakita naming

sila'y may dignidad na tangan

na dapat nirerespeto rin

ng mahirap man o mayaman

pinaglalaban namin sila

tungo sa lipunang maayos

upang ang bulok na sistema'y

mapawi't tuluyang matapos

- gregoriovbituinjr.

10.27.2022

* Unang nalathala sa Taliba ng Maralita, isyu ng Oktubre 16-31, 2022, pahina 20

Aklat

AKLAT 

sadyang kaysaya ko / sa bigay na aklat

ng isang kasama, / maraming salamat

sa pakiwari ko'y / makapagmumulat

nang umunlad yaring / prinsipyo't dalumat

munting libro itong / kaysarap namnamin

na makatutulong / sa iwing mithiin

upang puso't diwa'y / sadyang patibayin

sa mga prinsipyo't / yakap na layunin

mapaghiwalay man / ang balat sa buto

nawa'y ating kamtin / ang asam sa mundo:

pakikipagkapwa't / pagpapakatao

itayo'y sistema't / bayang makatao

paksa't nilalaman / nito'y mahalaga

na kung maunawa'y / susulong talaga

isinasabuhay / ang pakikibaka

at muli, salamat / sa aklat, kasama

- gregoriovbituinjr.

10.27.2022

Saan?

SAAN?

saan nga ba patungo yaring mga hakbang?

kundi labanan yaong mga mapanlinlang

na sa kapwa'y mararahas at mapanlamang

sa dugo't pawis ng kapwa nakikinabang

saan na kaya ang panlipunang hustisya?

bakit wala sa lipunang kapitalista?

ah, dapat kayang baguhin na ang sistema?

dahil bulok, ilan lang ang nagtatamasa?

saan matatagpuan ang kaginhawahan?

sa ibang bansa ba o sa sariling bayan?

masarap mabuhay ng may kapayapaan

sa puso't isip, di dahil sa kayamanan

saan ako patungo sa lakbaying ito?

upang asam na hustisya'y kamtin ng tao

sa agham ba, matematika, anong uso?

o sa ating pinanghahawakang prinsipyo?

saan makikita ang halaga ng buhay?

kung laganap ang digmaan at pulos away

sana'y maganda ang tubo ng mga uhay

upang anihin natin ay saya't di lumbay

- gregoriovbituinjr.

10.26.2022